Cấu tạo hệ thống lái trên ô tô: Cấu tạo & Nguyên lý hoạt động

      Hệ thống lái là một trong những hệ thống quan trọng nhất trên xe, đảm bảo người lái có thể điều khiển hướng di chuyển của ô tô một cách chính xác và an toàn. Việc hiểu rõ cấu tạo hệ thống lái sẽ giúp bạn vận hành xe hiệu quả và nhận biết sớm các dấu hiệu hư hỏng.

Hệ thống lái trên ô tô là gì?

Hệ thống lái là tập hợp các cơ cấu dùng để thay đổi hướng chuyển động của ô tô hoặc giữ cho ô tô chuyển động theo một hướng nhất định. Đây là cầu nối trực tiếp giữa ý muốn của người lái và sự phản hồi của bánh xe dẫn hướng trên mặt đường.

Chức năng của hệ thống lái ô tô

• Điều khiển hướng: Cho phép người lái xoay chuyển bánh xe trước để xe rẽ trái, rẽ phải hoặc đi thẳng.

Hình 1: Hệ thống trợ lực lái điện

• Tạo cảm giác lái: Truyền phản hồi từ mặt đường lên vô lăng để người lái cảm nhận được tình trạng vận hành.
• Giảm nhẹ cường độ lao động: Thông qua các bộ trợ lực, hệ thống giúp việc xoay vô lăng trở nên nhẹ nhàng hơn, đặc biệt khi xe đi chậm hoặc đứng yên.

Cấu tạo hệ thống lái ô tô

Một hệ thống lái cơ bản thường bao gồm 3 bộ phận chính:

• Dẫn động lái: bao gồm vành tay lái (Vô lăng) và trục lái tiếp nhận lực quay từ người lái và truyền xuống cơ cấu lái, các thanh kéo, đòn bẩy và khớp cầu (rotuyn) để truyền lực từ hộp số lái đến các bánh xe dẫn hướng.

Hình 2: Sơ đồ tổng quát hệ thống trợ lực lái

• Cơ cấu lái (Hộp số lái): Biến chuyển động quay của vô lăng thành chuyển động thẳng của các thanh đòn. Các loại phổ biến bao gồm bánh răng - thanh răng (Rack and Pinion) hoặc trục vít - ê cu bi.
• Trợ lực lái: để hỗ trợ người lái giảm được lực đánh lái tác động lên vô lăng lái.

Phân loại hệ thống lái ô tô hiện nay

• Hệ thống lái cơ khí: Hoàn toàn dựa vào lực tay của người lái.
• Hệ thống lái trợ lực thủy lực (HPS): Sử dụng áp suất dầu từ bơm để hỗ trợ lực đánh lái.
• Hệ thống lái trợ lực điện (EPS): Sử dụng mô tơ điện để hỗ trợ, giúp tiết kiệm nhiên liệu và cho cảm giác lái linh hoạt hơn.

Hình 3: Sơ đồ tổng quan trợ lực lái điện

Nguyên lý làm việc cơ bản của hệ thống lái ô tô

Khi người lái xoay vô lăng, trục lái sẽ quay theo. Chuyển động quay này được truyền đến hộp số lái. Tại đây, thông qua hệ thống bánh răng, chuyển động quay được chuyển đổi thành chuyển động tịnh tiến sang trái hoặc phải của thanh răng. Lực này tiếp tục truyền qua các thanh liên kết (rotuyn lái) để đẩy hoặc kéo các bánh xe xoay quanh trục đứng, từ đó thay đổi hướng di chuyển của xe.

Các lỗi hư hỏng thường gặp của hệ thống lái ô tô

• Độ rơ vô lăng lớn: Do các khớp cầu (rotuyn) hoặc bánh răng bị mòn sau thời gian dài sử dụng.
• Hệ thống lái nặng: Có thể do thiếu dầu trợ lực (với hệ thống thủy lực) hoặc hỏng mô tơ (với hệ thống điện).
• Xe bị nhao lái: Xe tự động lệch sang một bên khi đang đi thẳng, thường do góc đặt bánh xe bị sai lệch.
• Tiếng kêu lạ khi đánh lái: Thường xuất phát từ các khớp nối bị khô mỡ hoặc hư hỏng cơ khí.

Kết luận: Nắm vững cấu tạo hệ thống lái là nền tảng quan trọng để đảm bảo sự an toàn trên mọi hành trình. Bảo dưỡng định kỳ hệ thống này không chỉ kéo dài tuổi thọ xe mà còn bảo vệ tính mạng của người sử dụng.

Trung tâm dạy nghề sửa chữa ô tô xe máy EAC: Là đơn vị uy tín hàng đầu trong đào tạo kỹ thuật ô tô, EAC cung cấp các khóa học thực hành chuyên sâu về hệ thống lái, hệ thống treo và cân chỉnh góc đặt bánh xe hiện đại. Với phương pháp cầm tay chỉ việc, EAC giúp học viên làm chủ công nghệ và sẵn sàng cho những cơ hội nghề nghiệp hấp dẫn.

• B2321 Ngừng liên lạc với ECU cửa người lái - Học nghề ô tô với EAC
• Cùng tìm hiểu về khóa học nghề ô tô toàn diện tại EAC
• Học viên nói gì về trung tâm học nghề ô tô eac
• Học Nghề Bảo Dưỡng Ô Tô: Nâng Cao Kỹ Năng tại Trung Tâm Đào Tạo EAC
• Trao Học Bổng Ô Tô Điện & Hybrid: Hợp Tác EAC và Đại học Giao thông Vận tải