CÁCH SỬ DỤNG ĐỒNG HỒ VẠN NĂNG Ô TÔ – HƯỚNG DẪN ĐO ĐIỆN CƠ BẢN

Ngày đăng: 11/01/2026 08:25:19
Lượt xem: 7

Đồng hồ vạn năng là một thiết bị hữu ích dùng trong sửa chữa ô tô, hỗ trợ người dùng chẩn đoán các vấn đề điện phổ biến trên xe. Đây là công cụ có thể sử dụng tại nhà, người dùng nên tham khảo cách sử dụng đồng hồ vạn năng để kiểm tra lỗi chính xác. Hiện nay, các loại đồng hồ vạn năng trên ô tô rất đa dạng với nhiều tính năng, thông tin hiển thị khác nhau. Người dùng cần lựa chọn thiết bị phù hợp để chẩn đoán lỗi hệ thống điện nhanh chóng, chính xác.

1. Động hồ vạn năng là gì?

Đồng hồ vạn năng là một dụng cụ đo lường cơ bản, có thể theo dõi nhiều thuộc tính điện khác nhau như: đo điện áp, điện trở, dòng điện. Trong những trường hợp này, thiết bị còn được gọi là vôn-ohm-milimet (VOM) vì có công dụng như một chiếc vôn kế, ampe kế và ohm kế. 

Hiện nay, đồng hồ vạn năng được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực của đời sống, kể cả sản xuất, chế tạo và bảo dưỡng ô tô. Các ứng dụng của đồng hồ vạn năng phải kể đến gồm:

  • Dùng để đo điện áp như: Đo dòng điện một chiều DC, dòng điện xoay chiều AC.
  • Đo điện trở với điện áp, dòng điện không đổi và ôm kế nhỏ.
  • Được dùng để đo thời gian và tần số nhanh.
  • Có khả năng chẩn đoán các vấn đề liên quan đến mạch điện trong xe ô tô, kiểm tra ắc quy, máy phát điện của ô tô,...

Cách sử dụng đồng hồ vạn năng

Hình 1: Đồng hồ vạn năng

2. Các loại đồng hồ vạn năng thường dùng trong ô tô

Trong thực tế, các dụng cụ đo điện tử rất đa dạng, ví dụ như đồng hồ đo tụ điện, đo cuộn cảm, đó tần số, đo dạng sóng. Nhưng thông dụng nhất là đồng hồ đo VOM (Volt – Ohm – Meter) dùng để đo điện áp và điện trở của dòng điện. Đồng hồ đo VOM có hai loại: loại cơ khí và loại điện tử.

VOM cơ khí (kim)

Đồng hồ VOM cơ khí chỉ thị bằng vạch số và kim nên còn gọi là đồng hồ kim. Đồng hồ này có thể đo sự nạp xã của tụ, đo diode, transistor, FET, MOSFET, điện trở, điện áp, dòng điện…

Các loại đồng hồ vạn năng trên ô tô

Hình 2: Đồng hồ vạn năng cơ khí

 

1. Kim chỉ thị là bộ phận nằm trên thước hình cung, để thông báo kết quả đo.

2. Vít điều chỉnh điểm 0 tĩnh

3. Đầu đo điện áp thuần xoay chiều

4. Đầu đo dương (+), hoặc P (Bán dẫn dương)

5. Đầu đo chung (Com), hoặc N (Bán dẫn âm)

6. Vỏ trước

7. Mặt chỉ thị

8. Mặt kính

9. Vỏ sau

10. Nút điều chỉnh 0Ω (0Ω ADJ)

11. Chuyển mạch chọn thang đo

12. Đầu đo dòng điện xoay chiều 15A

VOM điện tử

Vom điện tử

Hình 3: Đồng hồ vạn năng điện tử

Đồng hồ vạn năng điện tử có cấu tạo nhỏ gọn giúp việc di chuyển đi lại được dễ dàng và thuận tiên. Thân máy có nhiều nút bấm giúp điều chỉnh thang đo, đơn vị bằng cách bấm hay xoáy công tắc.

Điểm lưu ý là bạn cần phải cắm dây nối chính xác vào các lỗ được quy định sẵn. Cụ thể, cấu tạo đồng hồ vạn năng số sẽ bao gồm các bộ phận sau (tùy nhiên tùy vào mỗi model mà có thể có những khác biệt):

Ngoài ra, trên đồng hồ vạn năng còn có nút backlight, Rangez, nút bật, tắt nguồn giúp phục vụ tốt nhất cho quá trình làm việc.

3. Nguyên tắc an toàn khi sử dụng đồng hồ vạn năng

1. Không Được Đo Vào Nơi Có Điện Áp Cao Hơn Điện Áp Tối Đa Của Đồng Hồ

Một trong những nguyên tắc cơ bản nhất khi sử dụng đồng hồ vạn năng là không bao giờ được đo vào nơi có điện áp vượt quá giới hạn tối đa mà đồng hồ có thể chịu đựng. Mỗi loại đồng hồ đều có thông số kỹ thuật riêng về điện áp tối đa. Việc vượt quá mức này có thể làm hỏng mạch bên trong của đồng hồ và gây nguy hiểm cho người sử dụng.

Ví dụ, nếu đồng hồ của bạn có giới hạn tối đa là 600V, việc đo vào nguồn điện có điện áp cao hơn mức này sẽ làm hỏng đồng hồ ngay lập tức, gây chập cháy các bộ phận bên trong.

Mẹo sử dụng: Luôn kiểm tra thông số kỹ thuật của đồng hồ vạn năng trước khi đo, và không bao giờ đo vượt quá mức điện áp tối đa mà thiết bị có thể xử lý.

2. Không Đo Nóng Ở Nơi Có Cuộn Dây Hoặc Biến Áp Xung

Biến áp xung và cuộn dây thường tạo ra các điện áp tự cảm rất cao, có thể dễ dàng vượt quá giới hạn của đồng hồ vạn năng. Điều này đặc biệt nguy hiểm khi đo mà không sử dụng biện pháp bảo vệ thích hợp. Điện áp tự cảm có thể làm hỏng các linh kiện bên trong đồng hồ hoặc gây hiện tượng chập điện.

Nếu bạn bắt buộc phải đo ở những nơi có biến áp xung, cần phải đảm bảo rằng đồng hồ có khả năng chịu được mức điện áp tự cảm và các dao động điện mạnh trong quá trình đo.

Mẹo sử dụng: Khi làm việc với các thiết bị có cuộn dây hoặc biến áp xung, hãy luôn kiểm tra và sử dụng các thiết bị đo chuyên dụng hoặc cẩn trọng trong quá trình đo để tránh gây hư hại cho đồng hồ vạn năng.

3. Xả Hết Điện Tích Của Tụ Điện Trước Khi Đo

Tụ điện có khả năng lưu trữ năng lượng, và khi nó chưa được xả hết điện, việc đo có thể làm hỏng đồng hồ vạn năng. Đặc biệt, những tụ điện có điện áp cao như tụ lò vi sóng có thể gây ra sự cố nghiêm trọng nếu không xả hết điện trước khi đo.

Việc đo tụ mà không xả điện có thể làm hỏng các linh kiện bên trong của đồng hồ, đặc biệt là màn hình hiển thị và các vi mạch xử lý. Do đó, trước khi tiến hành đo, luôn đảm bảo rằng tụ điện đã được xả hết điện tích để tránh nguy cơ hỏng thiết bị.

Mẹo sử dụng: Để xả điện tụ, bạn có thể sử dụng một điện trở có giá trị phù hợp hoặc công cụ xả điện chuyên dụng để đảm bảo an toàn cho thiết bị và người sử dụng.

4. Không Chuyển Thang Đo Khi Đang Đo Hoặc Đang Cắm Vào Điện Lưới

Một trong những lỗi phổ biến của người mới sử dụng đồng hồ vạn năng là chuyển thang đo trong khi đồng hồ vẫn đang cắm vào điện lưới hoặc đang đo mạch. Điều này có thể gây ra hiện tượng chập cháy bên trong đồng hồ và dẫn đến hư hỏng toàn bộ thiết bị.

Khi bạn muốn thay đổi thang đo (chuyển từ đo điện áp sang đo dòng điện hoặc điện trở chẳng hạn), hãy chắc chắn rằng đã ngắt kết nối với mạch trước khi thay đổi. Điều này giúp bảo vệ các vi mạch bên trong khỏi bị quá tải hoặc ngắn mạch.

Mẹo sử dụng: Khi cần thay đổi thang đo, hãy tắt đồng hồ và ngắt kết nối với mạch trước khi thực hiện thao tác chuyển thang.

5. Tránh Để Đồng Hồ Bị Va Đập Hoặc Ẩm Ướt

Đồng hồ vạn năng là thiết bị điện tử tinh vi, đặc biệt là các dòng đồng hồ có màn hình LCD, dễ bị hư hại khi gặp phải va đập hoặc môi trường ẩm ướt. Để đảm bảo đồng hồ hoạt động tốt và bền lâu, bạn nên bảo quản đồng hồ ở nơi khô ráo, thoáng mát, và tránh để thiết bị bị rơi hoặc va đập mạnh.

Nếu đồng hồ bị dính nước hoặc bị va đập, các linh kiện bên trong có thể bị hư hại, dẫn đến việc sai số trong quá trình đo lường hoặc thậm chí không hoạt động được nữa.

Mẹo sử dụng: Luôn cất giữ đồng hồ vạn năng trong hộp bảo vệ khi không sử dụng, và tránh để thiết bị tiếp xúc với nước hoặc những môi trường có độ ẩm cao.

6. Cẩn Trọng Khi Để Thang Đo Dòng Điện Và Cắm Vào Điện Lưới

Để thang đo ở chế độ dòng điện và vô tình cắm vào điện lưới là một trong những lỗi nguy hiểm nhất mà người sử dụng đồng hồ vạn năng có thể mắc phải. Điều này có thể gây ra sự cố hỏng hóc vi xử lý của đồng hồ, và trong một số trường hợp hiếm, còn có thể gây nguy hiểm cho người sử dụng.

Do đó, khi đo dòng điện, hãy chắc chắn rằng bạn đã chọn đúng thang đo và không cắm vào nguồn điện lưới trực tiếp. Việc này sẽ giúp bảo vệ thiết bị khỏi nguy cơ bị hỏng và đảm bảo an toàn cho người sử dụng.

Mẹo sử dụng: Khi đo dòng điện, hãy kiểm tra kỹ cài đặt trên đồng hồ vạn năng và đảm bảo rằng bạn không cắm nhầm vào điện lưới.

4. Hướng dẫn cách đo bằng đồng hồ VOM

1. Hướng dẫn sử dụng cách sử dụng đồng hồ đo điện VOM để đo áp AC

Khi các bạn đo điện áp xoay chiều, các bạn cần chuyển thang đo về thang AC, để thang AC cao hơn điện áp mà bạn cần đo một nấc. Ta lấy ví dụ: Khi đo điện áp AC 220V ta cần để thang AC 250v, nếu để thang AC thấp hơn điện áp cần đo thì đồng hồ sẽ báo kịch kim, còn nếu bạn để thanh AC quá cao thì kim sẽ báo thiếu chính xác.

Hướng dẫn sử dụng cách sử dụng đồng hồ đo điện VOM để đo áp AC

Hình 4: Cấm để thang đo dòng điện khi đo nguồn DC

Lưu ý: Nếu để nhầm thang đo điện trở, đo vào nguồn AC sẽ có thể làm hỏng các điện trở trong đồng hồ. Nếu bạn để thang đo áp DC mà trong khi đó bạn đo vào nguồn AC thì kim đồng hồ sẽ không báo, nhưng đồng hồ sẽ không ảnh hưởng. Còn khi để thang DC mà đo áp AC thì đồng hồ không lên kim nhưng đồng hồ không hỏng.

Lưu ý khi đo nguồn AC 

Hình 5: Lưu ý khi đo nguồn AC

2. Hướng dẫn cách sử dụng đồng hồ đo điện áp một chiều DC

Hướng dẫn cách sử dụng đồng hồ đo điện áp một chiều DC

Hình 6: Lưu ý để thang đo

Khi các bạn đo điện áp một chiều DC, hãy nhớ chuyển thang đo về DC, khi đó các bạn đặt que màu đỏ vào cực dương (+) của nguồn, và que màu đen vào cực âm (-) của nguồn, và nhớ để thang đo cao hơn điện áp cần đo một nấc.

Nếu bạn để sai thang đo, đo áp một chiều nhưng bạn lại để đồng hồ thang xoay chiều thì đồng hồ sẽ báo sai. Thường thì giá trị báo sai sẽ cao gấp 2 lần giá trị thực của điện áp DC, tuy nhiên lúc này sẽ không làm cho đồng hồ bị hỏng.

3. Hướng dẫn dùng VOM đo điện trở và trở kháng

Khi sử dụng ở thang đo điện trở trên đồng hồ vạn năng VOM các bạn có thể đo được rất nhiều thứ:

Hướng dẫn dùng VOM đo điện trở và trở kháng

Hình 7: Đo điện trở

Để có thể sử dụng được các thang đo này, đồng hồ VOM phải được lắp 2 Pin tiểu 1,5V bên trong. Để sử dụng các thang đo 1Kohm hay 10Kohm bạn cần lắp Pin 9V.

4. Cách đo trị số điện trở bằng đồng hồ VOM

5. Cách đo dòng điện bằng đồng hồ vạn năng

Cách 1: Các bạn dùng thang đo dòng

Để đo dòng điện bằng đồng hồ vạn năng VOM, các bạn đo đồng hồ nối tiếp với tải tiêu thụ. Lưu ý với các bạn là chỉ đo được dòng điện nhỏ hơn với giá trị của thang đo cho phép. Các bạn thực hiện theo các như bước sau:

Lưu ý: Nếu kim đo lên thấp quá thì bạn giảm thang đo, còn nếu kim lên kịch kim thì bạn tăng thang đo, nếu bạn đã để thang đo cao nhất mà vẫn kịch thì đồng hồ không đo được dòng điện này.

(Chỉ số kim báo trên VOM sẽ cho ta biết giá trị dòng điện).

Cách 2: Các bạn dùng thang đo áp DC

Các bạn có thể đo dòng điện qua tải bằng cách đo sụt áp trên điện trở hạn dòng được mắc nối với tải. Điện áp mà bạn đo được chia cho giá trị trở hạn dòng sẽ ra giá trị dòng điện. Với phương pháp này, bạn có thể đo được các dòng điện lớn hơn khả năng cho phép của đồng hồ và đồng hồ cũng sẽ an toàn hơn.

5. Ứng dụng thực tế của đồng hồ vạn năng

Đồng hồ vạn năng là thiết bị không thể thiếu trong:

Ứng dụng thực tế của đồng hồ vạn năng

Hình 8: Ứng dụng

Đồng hồ vạn năng là thiết bị đo điện cơ bản, không thể thiếu đối với kỹ thuật viên, thợ sửa chữa, học sinh – sinh viên ngành điện cũng như bất kỳ ai thường xuyên làm việc với các thiết bị điện. Sở hữu một chiếc đồng hồ vạn năng phù hợp giúp bạn chủ động kiểm tra, bảo trì thiết bị điện, đảm bảo an toàn và tiết kiệm chi phí sửa chữa. Nếu bạn đang phân vân chọn mua loại nào hoặc cách sử dụng ra sao, hãy tham khảo thêm các bài viết liên quan để trang bị đầy đủ kiến thức cho bản thân.

VỀ TRUNG TÂM ĐÀO TẠO EAC

Nếu bạn đang tìm kiếm một địa chỉ uy tín để học nghề hoặc nâng cao tay nghề về kỹ thuật sửa chữa ô tô, Trung tâm dạy nghề EAC là sự lựa chọn hàng đầu. Chúng tôi cung cấp các khóa học thực tế, chuyên sâu về hệ thống điện, máy gầm hiện đại trên xe du lịch, xe hybrid.

Tham khảo ngay các khóa học tại EAC:

Share on facebook
Tin tức khác