Hệ thống đánh lửa ô tô – Cấu tạo, nguyên lý & vị trí trong ô tô
Hệ thống đánh lửa đóng vai trò "ngòi nổ" quan trọng, quyết định khả năng vận hành của động cơ xăng. Vậy hệ thống đánh lửa thuộc phần nào của ô tô và nó hoạt động ra sao? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết ngay sau đây.
Hệ thống đánh lửa ô tô là gì?
Hệ thống đánh lửa (Ignition System) là một tập hợp các linh kiện có nhiệm vụ tạo ra tia lửa điện cực mạnh để đốt cháy hỗn hợp khí và nhiên liệu bên trong buồng đốt của động cơ xăng. Quá trình này phải diễn ra với điện áp cực cao (từ 20.000V đến 40.000V) và vào một thời điểm cực kỳ chính xác để động cơ có thể sinh công tối ưu.
Hình 1: Hệ thống đánh lửa trong khoang động cơ
Hệ thống đánh lửa thuộc phần nào của ô tô?
Trong cấu trúc tổng thể của xe, hệ thống đánh lửa thuộc Hệ thống điện và điện tử động cơ. Nó nằm trực tiếp trên khối động cơ (thường là phía trên nắp máy) để có thể tiếp cận gần nhất với các buồng đốt.
Hình 2. Hệ thống đánh lửa Hệ thống đánh lửa IC gồm 2 mạch điện: Mạch sơ cấp và mạch thứ cấp
Xét về mặt chức năng, nó là một phần của hệ thống phụ trợ giúp động cơ đốt trong hoạt động, song hành cùng hệ thống nhiên liệu và hệ thống nạp khí.
Cấu tạo chính của hệ thống đánh lửa trên ô tô
Dù có nhiều loại khác nhau, nhưng một hệ thống đánh lửa cơ bản thường bao gồm các bộ phận:
- Bộ nguồn (Pin/Ắc quy): Cung cấp điện năng thấp áp (12V).
- Khóa điện: Công tắc đóng/ngắt nguồn điện chính.
Hình 3: cấu tạo hệ thống đánh lửa
- Bô bin đánh lửa (Ignition Coil): Đóng vai trò như một máy biến thế, chuyển dòng điện 12V thành dòng điện cao áp.
- Bộ chia điện (Distributor): Điều phối dòng điện cao áp đến từng xi lanh theo đúng thứ tự (trên các dòng xe cũ).
- Dây cao áp: Dẫn điện từ bô bin/bộ chia điện đến bugi.
- Bugi (Spark Plug): Bộ phận trực tiếp tạo ra tia lửa điện trong buồng đốt.
- Hộp điều khiển (ECU): Trên các xe hiện đại, ECU sẽ tính toán thời điểm đánh lửa dựa trên cảm biến.
Nguyên lý hoạt động của hệ thống đánh lửa trên ô tô
Nguyên lý cốt lõi dựa trên hiện tượng cảm ứng điện từ:
- Tích năng lượng: Khi khóa điện mở, dòng điện từ ắc quy chạy qua cuộn sơ cấp của bô bin.
- Ngắt dòng: Tại thời điểm cần đánh lửa, hệ thống ngắt dòng điện qua cuộn sơ cấp đột ngột.
Hình 4: Nguyên lý hoạt động
- Tạo cao áp: Sự thay đổi từ trường đột ngột tạo ra dòng điện cao áp ở cuộn thứ cấp.
- Phát tia lửa: Dòng cao áp này được truyền đến bugi, vượt qua khe hở cực bugi và tạo ra tia lửa điện để đốt cháy hỗn hợp nhiên liệu.
Các loại hệ thống đánh lửa phổ biến hiện nay
- Hệ thống đánh lửa tiếp điểm (Cổ điển): Sử dụng vít lửa để ngắt dòng điện, hiện nay rất ít dùng.
- Hệ thống đánh lửa bán dẫn (Electronic Ignition): Sử dụng transistor để điều khiển, bền bỉ và chính xác hơn.
- Hệ thống đánh lửa trực tiếp (Direct Ignition - DIS): Mỗi bugi có một bô bin riêng, không cần bộ chia điện hay dây cao áp dài, được dùng phổ biến trên các xe đời mới.
Dấu hiệu lỗi thường gặp & kiểm tra cơ bản hệ thống đánh lửa ô tô
Nếu hệ thống gặp trục trặc, xe sẽ có các biểu hiện sau:
- Động cơ khó nổ hoặc không nổ: Do bugi hỏng hoặc bô bin yếu.
- Xe bị giật, rung lắc (Mất lửa - Missfire): Một hoặc nhiều xi lanh không cháy khiến máy chạy không đều.
- Hao xăng, khói đen: Nhiên liệu không được đốt cháy hết do tia lửa yếu.
Cách kiểm tra cơ bản:
- Kiểm tra tình trạng Bugi (có bị bám muội than hay mòn cực không).
- Kiểm tra độ cách điện của dây cao áp.
- Sử dụng máy chẩn đoán để đọc lỗi từ ECU.
Vậy nên, hiểu rõ hệ thống đánh lửa thuộc phần nào của ô tô cũng như cách vận hành của nó sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc bảo trì xe. Hãy thường xuyên kiểm tra bugi và bô bin để đảm bảo xe luôn vận hành êm ái.
Giới thiệu về EAC - Trung tâm dạy nghề sửa chữa ô tô, xe máy
Nếu bạn đang tìm kiếm một môi trường đào tạo chuyên nghiệp, cầm tay chỉ việc từ những kiến thức cơ bản nhất đến chuyên sâu, EAC chính là địa chỉ tin cậy. Tại đây, chúng tôi cam kết giúp học viên nắm vững kỹ thuật và tự tin hành nghề ngay sau khi tốt nghiệp.
Tham khảo ngay các khóa học tại EAC:
- Khóa học sửa chữa ô tô toàn diện.
- Đào tạo sửa chữa điện ô tô chuyên sâu.
- Kỹ thuật sửa chữa xe điện – xe hybrid.
